熱中症対策　2025年6月の法改正と、鉄骨工場の夏の守り方

厚生労働省が2026年5月に公表した確定値によると、2025年に職場で熱中症になり亡くなったり4日以上休んだりした人は1,803人。統計を取り始めて以来、最も多い数字でした。鉄骨工場にとって夏は、鋼材の輻射熱と火を使う作業が重なる、一年で最も気をつかう季節です。この記事では国の統計と2025年6月施行の法改正を図解で確認し、当社の向き合い方をお伝えします。 Theo số liệu chính thức do Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW) công bố tháng 5/2026, trong năm 2025 có 1.803 người bị sốc nhiệt (say nắng) tại nơi làm việc dẫn đến tử vong hoặc phải nghỉ làm từ 4 ngày trở lên — con số cao nhất kể từ khi bắt đầu thống kê. Với một nhà máy kết cấu thép, mùa hè là mùa phải chú ý nhất trong năm, khi nhiệt bức xạ từ thép và các công việc dùng lửa chồng lên nhau. Bài viết này cùng xem qua hình minh họa các số liệu của nhà nước và nội dung sửa đổi pháp luật có hiệu lực từ tháng 6/2025, đồng thời chia sẻ cách công ty chúng tôi đối mặt với mùa hè này.

2025年、職場の熱中症は過去最多になりましたNăm 2025, sốc nhiệt tại nơi làm việc đạt mức cao nhất từ trước đến nay

厚生労働省は毎年、職場での熱中症による死傷者数（死亡した人と、休業4日以上のけが・病気になった人の合計）を公表しています。2026年5月27日に公表された2025年の確定値は1,803人で、2024年の1,257人から約43%増え、死傷者数について統計を取り始めた2005年以降で最多となりました。一方、死亡者数は19人で、こちらは2024年の31人から約39%減っています。 Hằng năm, MHLW đều công bố số người bị nạn do sốc nhiệt tại nơi làm việc (tổng số người tử vong và người bị thương, bị bệnh phải nghỉ làm từ 4 ngày trở lên). Số liệu chính thức của năm 2025, công bố ngày 27/5/2026, là 1.803 người, tăng khoảng 43% so với 1.257 người của năm 2024, và là mức cao nhất kể từ năm 2005 — năm bắt đầu thống kê chỉ số này. Mặt khác, số người tử vong là 19, giảm khoảng 39% so với 31 người của năm 2024.

同資料では、気象庁のデータとして2025年夏（6〜8月）の平均気温が平年を2.36℃上回り、統計開始以来最高を記録したことが挙げられ、これが死傷者数の増加の一因になったと推測されています。死傷者の約72%が7月と8月に集中しており、まさに今が一年で最も危ない時期です。 Tài liệu này dẫn số liệu của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết nhiệt độ trung bình mùa hè năm 2025 (tháng 6–8) cao hơn mức bình thường tới 2,36℃, mức cao nhất kể từ khi bắt đầu thống kê, và cho rằng đây là một nguyên nhân làm tăng số người bị nạn. Khoảng 72% số người bị nạn tập trung trong hai tháng 7 và 8, nghĩa là ngay lúc này chính là thời điểm nguy hiểm nhất trong năm.

建設業と製造業――鉄骨工場が向き合う二つのリスクXây dựng và chế tạo ― hai rủi ro mà nhà máy kết cấu thép phải đối mặt

業種別に見ると、2025年の死傷者数は製造業365人、建設業292人の順。さらに深刻なのは死亡者数で、19人のうち建設業が5人と最も多くなっています。2021年からの5年間で見ても、死亡者131人のうち建設業が52人と全業種で最多です。 Xét theo ngành nghề, số người bị nạn năm 2025 nhiều nhất là ngành chế tạo 365 người, tiếp đến là ngành xây dựng 292 người. Nghiêm trọng hơn là số người tử vong: trong 19 người thì ngành xây dựng nhiều nhất với 5 người. Tính trong 5 năm từ 2021, trong 131 người tử vong thì ngành xây dựng chiếm 52 người — cao nhất trong tất cả các ngành.

建築鉄骨の製作は、この上位2業種の性格をあわせ持つ仕事です。工場の中では溶接やガス切断で熱が出て、鋼材そのものが日射で温まると輻射熱を出します。屋根の下でも風が通らなければ気温は上がり、防護面や革製の保護具を身につければ体の熱は逃げにくくなります。「屋内だから大丈夫」とは言えないのが鉄骨工場の夏です。 Chế tạo kết cấu thép xây dựng là công việc mang cả đặc điểm của hai ngành đứng đầu này. Trong nhà máy, hàn và cắt bằng khí sinh ra nhiệt, còn bản thân thép khi bị nắng chiếu sẽ tỏa nhiệt bức xạ. Dù ở dưới mái che, nếu không có gió lưu thông thì nhiệt độ vẫn tăng; và khi mang mặt nạ bảo hộ hay đồ bảo hộ bằng da thì nhiệt trong cơ thể càng khó thoát ra. Mùa hè ở nhà máy kết cấu thép là mùa mà không thể nói “ở trong nhà nên không sao”.

2025年6月から、事業者の義務が変わりましたTừ tháng 6/2025, nghĩa vụ của doanh nghiệp đã thay đổi

労働安全衛生規則が改正され、2025年6月1日から第612条の2が新しく設けられました。厚生労働省の通達によれば、熱中症による死亡災害の多くは初期症状の放置や対応の遅れが原因であることから、症状が重くなるのを防ぐために事業者が講じるべき措置を定めたものです。 Quy tắc An toàn và Vệ sinh Lao động đã được sửa đổi, và từ ngày 1/6/2025, Điều 612-2 được thiết lập mới. Theo thông tư hướng dẫn của MHLW, do phần lớn các tai nạn tử vong vì sốc nhiệt bắt nguồn từ việc bỏ mặc triệu chứng ban đầu và xử lý chậm trễ, quy định này đặt ra các biện pháp mà doanh nghiệp phải thực hiện để ngăn triệu chứng trở nặng.

対象は、次の場所と時間の条件を両方満たす「熱中症を生ずるおそれのある作業」です。 Đối tượng là “công việc có nguy cơ gây sốc nhiệt” — thỏa mãn cả hai điều kiện về nơi làm việc và thời gian dưới đây.

この作業を行うとき、事業者には「報告体制の整備」「措置の実施手順の作成」「関係者への周知」が義務づけられました。難しく聞こえますが、やることの流れはとてもシンプルです。 Khi thực hiện công việc này, doanh nghiệp có nghĩa vụ “thiết lập cơ chế báo cáo”, “xây dựng quy trình thực hiện biện pháp” và “phổ biến cho những người liên quan”. Nghe có vẻ khó, nhưng trình tự việc phải làm rất đơn giản.

なお通達では、報告を待つだけでなく積極的に早期発見する方法として、責任者による作業場所の巡視、2人以上が作業中に互いの健康状態を確認する「バディ制」、ウェアラブルデバイスの活用などが推奨されています。 Ngoài ra, thông tư còn khuyến khích các cách phát hiện sớm một cách chủ động, thay vì chỉ chờ báo cáo: người phụ trách đi tuần tra nơi làm việc, “chế độ bạn đôi (buddy)” trong đó từ 2 người trở lên xác nhận tình trạng sức khỏe của nhau trong lúc làm việc, và sử dụng thiết bị đeo.

そして厚生労働省は、この改正により重篤化防止対策が一段と進み、改正が主な目的としていた死亡災害の防止が一定程度図られたと考えられるとしています。冒頭のグラフで死傷者数が増えたのに死亡者数が減った背景には、この取り組みがあります。 Và MHLW cho rằng nhờ lần sửa đổi này, công tác phòng ngừa triệu chứng trở nặng đã tiến thêm một bước, và việc ngăn ngừa tai nạn tử vong — mục tiêu chính của lần sửa đổi — đã đạt được ở một mức độ nhất định. Đằng sau việc số người bị nạn tăng nhưng số người tử vong lại giảm trong biểu đồ ở đầu bài chính là nỗ lực này.

亡くなった19人のデータが教えてくれることĐiều mà dữ liệu về 19 người tử vong cho chúng ta biết

同資料には、2025年に亡くなった19人についての分析も載っています。被災場所は屋外が15件、屋内が4件。そして注目したいのが次の点です。 Tài liệu này còn có phần phân tích về 19 người tử vong trong năm 2025. Nơi xảy ra tai nạn có 15 trường hợp ngoài trời và 4 trường hợp trong nhà. Và đây là điểm chúng tôi muốn lưu ý.

• 熱中症予防のための労働衛生教育の実施が確認できなかった事例が9件ありました。Có 9 trường hợp không xác nhận được việc đã thực hiện giáo dục vệ sinh lao động để phòng ngừa sốc nhiệt.
• 報告体制の整備・周知（第612条の2第1項）の実施を確認できなかったことが明らかな事例が2件、措置手順の作成・周知（同第2項）を確認できなかったことが明らかな事例が3件ありました。Có 2 trường hợp rõ ràng không xác nhận được việc thiết lập và phổ biến cơ chế báo cáo (Điều 612-2 khoản 1), và 3 trường hợp không xác nhận được việc xây dựng và phổ biến quy trình biện pháp (khoản 2 cùng điều).
• 糖尿病や高血圧症など、熱中症の発症に影響を及ぼすおそれのある疾病・所見があった事例が9件ありました。Có 9 trường hợp có bệnh lý hoặc dấu hiệu có thể ảnh hưởng đến việc phát bệnh sốc nhiệt, như tiểu đường hay cao huyết áp.

年齢別に見ると、2025年の死傷者は50歳代以上が全体の約52%、そのうち死亡者は50歳代以上が約84%を占めています。厚生労働省は、高齢になると暑さや水分不足に対する感覚が鈍り、体の調節機能も低下するためだと説明しています。経験の長いベテランほど「これくらい大丈夫」と考えがちですが、データはむしろ逆を示しています。 Xét theo độ tuổi, người bị nạn năm 2025 từ 50 tuổi trở lên chiếm khoảng 52% tổng số, và trong đó người tử vong từ 50 tuổi trở lên chiếm khoảng 84%. MHLW giải thích rằng nguyên nhân là khi lớn tuổi, cảm giác về cái nóng và tình trạng thiếu nước trở nên kém nhạy, chức năng điều tiết của cơ thể cũng suy giảm. Người càng nhiều kinh nghiệm càng dễ nghĩ “chừng này thì không sao”, nhưng dữ liệu lại cho thấy điều ngược lại.

林鐵工所の取り組み――「言い出せる」職場を母語でつくるNỗ lực của Hayashi Tekko ― tạo nơi làm việc “dám lên tiếng” bằng tiếng mẹ đẻ

この法改正の中心にあるのは、設備でも道具でもなく「体調が悪いと言えること」だと私たちは受け止めています。報告体制も手順も、本人か周りの誰かが「おかしい」と声を上げて初めて動き出すからです。教育の実施が確認できなかった事例が19件中9件あったという数字は、そこが弱点になりやすいことを示しています。 Chúng tôi hiểu rằng trọng tâm của lần sửa đổi này không phải thiết bị hay dụng cụ, mà là “việc có thể nói ra khi thấy trong người không khỏe”. Bởi vì cơ chế báo cáo hay quy trình chỉ bắt đầu vận hành khi chính người đó hoặc ai đó xung quanh lên tiếng rằng “có gì đó bất thường”. Con số 9 trên 19 trường hợp không xác nhận được việc đã thực hiện giáo dục cho thấy đây rất dễ trở thành điểm yếu.

当社の現場では、日本人の若手・ベテランとベトナム人の仲間が一緒に働いています。日本語だけで「無理をしないで」と伝えても、体調不良という繊細なことを外国語で切り出すのは簡単ではありません。だから当社は、鉄骨の基礎知識から溶接、検査、積込みまでの社内教育コンテンツを全編、日本語とベトナム語の併記で整備してきました。緊急時の連絡先と手順も同じ考え方です。 Tại hiện trường của chúng tôi, những người trẻ và thợ lâu năm người Nhật cùng làm việc với các đồng nghiệp người Việt. Dù có nói “đừng cố quá” bằng tiếng Nhật, thì việc mở lời về một chuyện tế nhị như sức khỏe không tốt bằng ngoại ngữ vẫn không hề dễ. Vì vậy, chúng tôi đã biên soạn bộ tài liệu đào tạo nội bộ — từ kiến thức cơ bản về kết cấu thép đến hàn, kiểm tra, xếp hàng — song ngữ Nhật-Việt toàn bộ. Đầu mối liên lạc và quy trình xử lý khẩn cấp cũng theo cùng tinh thần đó.

そのうえで夏場は、こまめな水分・塩分の補給、風通しと休憩時間の確保、そしてお互いの様子を声かけで確かめ合うことを大切にしています。数値の管理と、隣の人を見る目。その両方があって初めて、夏を無事に越せると考えています。 Trên nền tảng đó, vào mùa hè chúng tôi coi trọng việc bổ sung nước và muối thường xuyên, bảo đảm thông gió và thời gian nghỉ, cùng với việc hỏi han để cùng xác nhận tình trạng của nhau. Quản lý bằng con số, và ánh mắt dõi theo người bên cạnh. Chúng tôi tin rằng phải có cả hai thì mới vượt qua mùa hè an toàn.

まとめTóm tắt