鉄骨業界のこれから

鉄骨工場の仕事はこれからどうなっていくのか。私たちは、そのヒントを国が公表しているデータに探しています。国土交通省の資料からは、「これから直さなければならない建物や橋が急速に増える」ことと、「それを担う人が高齢化している」ことの二つがはっきり読み取れます。この記事では、その数字を図解で確認しながら、鉄骨工場として何を準備すべきかを考えます。 Công việc của một nhà máy kết cấu thép rồi sẽ ra sao? Chúng tôi tìm gợi ý cho câu hỏi đó trong các số liệu do nhà nước công bố. Từ tài liệu của Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản (MLIT), có thể thấy rõ hai điều: “số công trình, cây cầu cần sửa chữa sẽ tăng nhanh” và “những người đảm nhận công việc đó đang già đi”. Bài viết này cùng xem các con số đó qua hình minh họa, và suy nghĩ xem một nhà máy kết cấu thép cần chuẩn bị điều gì.

データ①　インフラの老朽化はこれから加速しますDữ liệu ① Sự xuống cấp của hạ tầng sẽ tăng tốc từ nay

国土交通省は「社会資本の老朽化の現状と将来」として、道路橋やトンネルなどのうち建設後50年以上が経過する施設の割合を公表しています。同省は、今後20年でこの割合が加速度的に高くなる見込みだとしており、戦略的な維持管理・更新が求められると指摘しています。 MLIT công bố tỷ lệ các công trình đã qua 50 năm kể từ khi xây dựng trong số cầu đường, hầm v.v., dưới tên gọi “Hiện trạng và tương lai của sự xuống cấp hạ tầng xã hội”. Bộ này chỉ ra rằng trong 20 năm tới, tỷ lệ đó sẽ tăng với tốc độ ngày càng nhanh, và cần có công tác duy tu, cập nhật mang tính chiến lược.

道路橋は2023年3月時点で約37%だったものが、2040年3月には約75%――およそ4分の3に達する見込みです。トンネルや港湾施設も同じ傾向です。私たちが手がける建築鉄骨はこの統計そのものには含まれませんが、同じ時期に建てられた工場・倉庫・公共建築もまた、同じ年月を経ているということです。新しく建てるだけでなく、点検し、直し、建て替える仕事が増えていく――データはそう読めます。 Cầu đường bộ, từ khoảng 37% vào tháng 3/2023, dự kiến đạt khoảng 75% — tức khoảng ba phần tư — vào tháng 3/2040. Hầm và công trình cảng cũng cùng xu hướng. Kết cấu thép xây dựng mà chúng tôi làm không nằm trong thống kê này, nhưng các nhà máy, nhà kho, công trình công cộng được xây cùng thời kỳ đó cũng đã trải qua ngần ấy năm tháng. Không chỉ xây mới, mà công việc kiểm tra, sửa chữa và xây dựng lại sẽ tăng lên — đó là cách chúng tôi đọc dữ liệu này.

データ②　担い手は、確実に高齢化していますDữ liệu ② Lực lượng lao động đang già đi rõ rệt

もう一つのデータは、国土交通白書2025に載っている建設業就業者の年齢構成です。総務省「労働力調査」をもとに国土交通省が作成したもので、2024年の建設業は55歳以上が36.7%、29歳以下が11.7%。全産業の55歳以上32.4%、29歳以下16.9%と比べると、建設業の高齢化がより進んでいることが分かります。 Dữ liệu thứ hai là cơ cấu độ tuổi của người làm trong ngành xây dựng, đăng trong Sách trắng MLIT 2025. Tài liệu này do MLIT lập dựa trên “Điều tra lực lượng lao động” của Bộ Nội vụ và Truyền thông: năm 2024, ngành xây dựng có 36,7% từ 55 tuổi trở lên và 11,7% từ 29 tuổi trở xuống. So với toàn ngành nghề (32,4% và 16,9%), có thể thấy ngành xây dựng già hóa nhanh hơn.

同白書は、今後、高齢就業者の大量退職や少子化による若年者の入職の減少が見込まれることから、中長期的な担い手の確保・育成が喫緊の課題だとしています。若い世代が入ってきにくい要因の一つとして、建設業の年間労働時間が2,018時間と他産業より62時間長いことも挙げられています。 Sách trắng này cho rằng, do dự kiến sẽ có làn sóng nghỉ hưu lớn của người lao động cao tuổi và số người trẻ gia nhập giảm vì tỷ lệ sinh thấp, nên việc bảo đảm và đào tạo lực lượng kế cận trong trung và dài hạn là vấn đề cấp bách. Một trong những nguyên nhân khiến người trẻ khó gia nhập được nêu ra là thời gian làm việc hằng năm trong ngành xây dựng là 2.018 giờ, dài hơn các ngành khác 62 giờ.

二つの数字を並べると見えてくることĐiều nhìn thấy khi đặt hai con số cạnh nhau

直すべき建物や構造物は増えていく。一方で、それを直せる人は減っていく。この二つを並べると、鉄骨工場にとっての課題ははっきりします。受注が続くかどうかより、その仕事を確かな品質でこなせる人がいるかどうかです。 Số công trình cần sửa chữa thì tăng lên, còn người có thể sửa chữa lại giảm đi. Đặt hai điều này cạnh nhau, bài toán của một nhà máy kết cấu thép trở nên rõ ràng: vấn đề không phải là có tiếp tục nhận được đơn hàng hay không, mà là có người làm được công việc đó với chất lượng chắc chắn hay không.

鉄骨の製作は、図面を正確に読み解く力、溶接や加工の精度、危険を先に察知する感覚など、短期間では身につかない技術の積み重ねです。ベテランが現場を離れる前に、その技術を次の世代へ渡しきれるか。高齢化のデータは、私たちにとって技術継承の「期限」を示す数字でもあります。 Chế tạo kết cấu thép là sự tích lũy của những kỹ thuật không thể học trong thời gian ngắn: khả năng đọc chính xác bản vẽ, độ chính xác khi hàn và gia công, cảm quan nhận biết nguy hiểm từ sớm. Liệu có kịp trao lại kỹ thuật đó cho thế hệ sau trước khi các thợ lành nghề rời hiện trường? Với chúng tôi, dữ liệu về già hóa cũng chính là con số cho biết “thời hạn” của việc truyền nghề.

林鐵工所の取り組み――言葉の壁をつくらない技術継承Nỗ lực của Hayashi Tekko ― truyền nghề không tạo rào cản ngôn ngữ

当社は大正13年の創業以来、鉄骨製作の技術を世代ごとに受け継いできました。国土交通大臣認定のMグレード工場として求められる品質を保てているのも、その積み重ねがあるからです。いま力を入れているのは、日本人の若手とベトナム人技能実習生の双方に、同じ内容を同じ深さで伝えることです。 Từ khi thành lập năm 1924, công ty chúng tôi đã truyền lại kỹ thuật chế tạo kết cấu thép qua từng thế hệ. Việc giữ được chất lượng theo yêu cầu của nhà máy cấp M do Bộ trưởng MLIT chứng nhận cũng nhờ sự tích lũy đó. Điều chúng tôi đang chú trọng hiện nay là truyền đạt cùng một nội dung với cùng một độ sâu cho cả người trẻ Nhật Bản và thực tập sinh kỹ năng người Việt Nam.

その柱が、全編を日本語・ベトナム語で併記した社内教育コンテンツです。鉄骨の基礎知識から一次加工、溶接、製品検査、積込みまで全13テーマを日越併記で整備しました。言葉が分からないまま作業を覚えるのではなく、「なぜこの手順なのか」を母語でも理解したうえで手を動かせるようにするためです。これを先輩によるOJT（現場での実地指導）と組み合わせ、段階を踏んで一人前になれる道筋をつくっています。 Trụ cột của việc đó là bộ tài liệu đào tạo nội bộ được viết song ngữ Nhật-Việt toàn bộ. Chúng tôi đã biên soạn đủ 13 chủ đề song ngữ, từ kiến thức cơ bản về kết cấu thép, gia công sơ cấp, hàn, kiểm tra sản phẩm đến xếp hàng. Mục đích là để người học không phải ghi nhớ thao tác trong khi không hiểu ngôn ngữ, mà hiểu được “vì sao lại làm theo trình tự này” bằng cả tiếng mẹ đẻ rồi mới bắt tay vào việc. Kết hợp điều này với OJT (hướng dẫn thực tế tại hiện trường) của các tiền bối, chúng tôi tạo ra lộ trình để từng bước trở thành thợ lành nghề.

まとめTóm tắt