建築鉄骨の一次加工

01

この研修の目的

Mục tiêu đào tạo

1

一次加工の重要性を理解する
Hiểu tầm quan trọng của gia công lần 1

後工程の品質と安全を決める根幹工程です。 Đây là công đoạn nền tảng quyết định chất lượng và an toàn cho các công đoạn sau.

2

設備・作業の基本を学ぶ
Học cơ bản về thiết bị và tác nghiệp

バンドソー・多軸ボール盤・開先加工機の基本と安全。 Cơ bản và an toàn khi dùng máy cưa băng, máy khoan nhiều trục, máy gia công mép.

3

不良を後工程に流さない
Không để lỗi sang công đoạn sau

図面・材料・寸法確認で品質を一次加工で作ります。 Đảm bảo chất lượng ngay từ gia công lần 1 qua kiểm tra bản vẽ, vật liệu, kích thước.

4

JASS6の管理基準を理解する
Hiểu tiêu chuẩn quản lý JASS6

切断・孔あけ・開先・摩擦面処理の現場管理ポイント。 Các điểm quản lý thực tế về cắt, khoan, mép hàn và xử lý bề mặt ma sát.

🔑 品質は後工程では直せない / Chất lượng không thể sửa ở công đoạn sau Nhớ kỹ câu này. Đây là nguyên tắc nền tảng của toàn bộ quá trình chế tạo.

02

一次加工とは何か

Gia công lần 1 là gì?

一次加工とは、鋼材を部材形状に成形する最初の加工工程です。
Gia công lần 1 là công đoạn gia công đầu tiên để tạo hình dạng cấu kiện từ thép. ここでの精度が組立・溶接の良し悪しを左右します。 / Độ chính xác ở đây quyết định chất lượng lắp ráp và hàn.

一次加工の6つの工程。それぞれに品質管理と安全確認が必要。

⚠ ここでズレると後で全部困る！ / Nếu sai ở đây, mọi thứ sau sẽ gặp khó khăn!
一次加工で決まる精度が、組立・溶接の良し悪しを左右する。最初の工程だからこそ最も慎重に。
Độ chính xác ở gia công lần 1 quyết định chất lượng lắp ráp và hàn. Chính vì là công đoạn đầu tiên nên càng phải thận trọng nhất.

03

全体工程の中での位置づけ

Vị trí trong toàn bộ quy trình sản xuất

1

材料受け入れ　ミルシート確認 Nhập vật liệu　Kiểm tra mill sheet

★

        ⭐ 一次加工　切断・孔あけ・開先・摩擦面処理
        ⭐ Gia công lần 1　Cắt・Khoan・Mép hàn・Xử lý bề mặt
      

3

組立　仮付け溶接 Lắp ráp　Hàn đính

4

溶接　本溶接・検査 Hàn　Hàn chính・Kiểm tra

5

塗装・出荷　最終検査 Sơn・Xuất xưởng　Kiểm tra cuối

⭐ 一次加工はすべての工程の土台 / Gia công lần 1 là nền tảng của mọi công đoạn
一次加工の不良は後工程に連鎖します。
Lỗi ở gia công lần 1 sẽ lan sang các công đoạn sau theo dây chuyền.

一次加工不良　Lỗi gia công lần 1

↓

組立精度低下　Giảm độ chính xác lắp ráp

↓

溶接不良 → 不合格　Lỗi hàn → Không đạt

04

一次加工の主な作業と使用設備

Các công việc chính và thiết bị sử dụng

①

材料確認・マーキング

Kiểm tra vật liệu・Lấy dấu

鋼種・板厚・ミルシート確認。基準がずれると全部ずれる。図面の合番・材質記号を必ず照合する。 Kiểm tra loại thép, độ dày, mill sheet. Sai cơ sở thì mọi thứ đều sai. Phải đối chiếu số hiệu bộ phận và ký hiệu vật liệu trên bản vẽ.

材料違いは重大不良につながる。ミルシートと現物を必ず照合すること。
Nhầm vật liệu dẫn đến lỗi nghiêm trọng. Phải đối chiếu mill sheet với vật liệu thực tế.

②

切断（バンドソー）

Cắt – Máy cưa băng

バンドソーで所定の長さに切断。寸法・直角度・切断面を確認。切粉・付着物を除去してから次工程へ。 Cắt theo chiều dài quy định bằng máy cưa băng. Kiểm tra kích thước, vuông góc, mặt cắt. Loại bỏ phoi và tạp chất trước khi chuyển tiếp.

材料を必ずクランプで固定してから切断。手元・指をブレードに近づけない。
Nhất định kẹp chặt vật liệu trước khi cắt. Không để tay, ngón gần lưỡi cưa.

③

孔あけ（多軸ボール盤）

Khoan lỗ – Máy khoan nhiều trục

多軸ボール盤で孔あけ。孔径・孔位置・ピッチを図面通りに管理。ポンチ位置のズレがすべての不良の起点となる。 Khoan lỗ bằng máy khoan nhiều trục. Quản lý đường kính, vị trí lỗ, bước lỗ theo bản vẽ. Lệch dấu tâm là nguyên nhân gốc của mọi lỗi.

回転部・ドリルへの巻き込まれ防止。切粉の除去は機械が完全停止してから。
Phòng cuốn vào phần quay và mũi khoan. Chỉ dọn phoi sau khi máy dừng hoàn toàn.

④

開先加工（開先加工機）

Gia công mép hàn – Máy gia công mép

開先加工機で角度・ルート面・向きを管理。開先不良は溶込み不良・欠陥・補修増加に直結する。溶接前の品質は一次加工で作る。 Quản lý góc mép, mặt chân hàn, hướng bằng máy gia công mép. Mép hàn lỗi → ngậm không đủ, khuyết tật, tăng sửa chữa. Chất lượng trước hàn được tạo ra ở gia công lần 1.

回転刃・可動部への接触厳禁。無資格者の単独操作禁止。
Tuyệt đối cấm chạm lưỡi quay và bộ phận động. Cấm vận hành một mình khi chưa được chứng nhận.

⑤

摩擦面処理

Xử lý bề mặt ma sát

ショットブラスト・ローラーサンダーで規定の表面状態を作る。黒皮・赤さび・油・塗料・異物を除去し、すべり係数を確保する。 Tạo trạng thái bề mặt quy định bằng shot blast và máy chà nhám con lăn. Loại bỏ vảy đen, rỉ đỏ, dầu mỡ, sơn, tạp chất, đảm bảo hệ số trượt.

防じんマスク・保護メガネ着用必須。摩擦面には処理後塗装しない。
Bắt buộc đeo khẩu trang và kính chống bụi. Không sơn lên bề mặt ma sát sau khi xử lý.

⑥

仕上げ・寸法確認

Hoàn thiện・Kiểm tra kích thước

バリ取り・面取り・自己チェックで次工程へ。スケールで実測・図面と照合・自己チェック記録を残してから次工程に渡す。 Tẩy ba via, vát cạnh, tự kiểm tra trước khi chuyển công đoạn. Đo thực tế bằng thước, đối chiếu bản vẽ, ghi lại tự kiểm rồi mới bàn giao công đoạn tiếp.

目視のみ・確認なしで次工程へは厳禁。記録なし＝作業なしと同じ。
Nghiêm cấm chuyển công đoạn tiếp chỉ bằng mắt, không có kiểm tra. Không ghi chép = như không làm.

05

JASS6で見る管理ポイント

Điểm quản lý theo JASS6

🔵 切断（バンドソー） Cắt – Máy cưa băng

切断線・寸法・直角度を必ず確認Kiểm tra đường cắt, kích thước, vuông góc

著しい凹凸・切欠きは後工程不良の原因Bề mặt gồ ghề, lõm gây lỗi ở công đoạn sau

切粉・付着物を除去してから次工程へLoại bỏ phoi, tạp chất trước khi chuyển tiếp

材料固定・手元注意・巻き込まれ防止Cố định vật liệu, chú ý tay, phòng cuốn vào máy

🟢 孔あけ（多軸ボール盤） Khoan lỗ – Máy khoan nhiều trục

孔径・孔位置・ピッチは図面通りに管理Quản lý đường kính, vị trí lỗ, bước lỗ theo bản vẽ

孔ずれは高力ボルト接合・組立精度に影響Lệch lỗ ảnh hưởng đến bu-lông CĐC và lắp ráp

ポンチ位置ずれがすべての不良の起点Lệch dấu tâm là nguyên nhân gốc của mọi lỗi

回転部巻き込まれ防止・切粉処理は機械停止後Phòng cuốn vào phần quay, xử lý phoi khi máy dừng

🟠 開先加工（開先加工機） Gia công mép hàn

開先角度・ルート面・向きの精度を管理Quản lý góc mép, mặt chân hàn, hướng gia công

開先不良 → 溶込み不良・欠陥・補修増加Mép hàn lỗi → ngậm không đủ, khuyết tật, tăng sửa chữa

溶接前の品質は一次加工で作る意識を持つÝ thức chất lượng trước hàn được tạo ra ở gia công lần 1

回転刃・可動部への接触禁止・保護具着用Cấm chạm lưỡi quay, bộ phận động, phải đeo BHLĐ

📐 図面読解の基本 Cơ bản đọc bản vẽ

寸法・孔位置・開先指示・合番を確認Kiểm tra kích thước, vị trí lỗ, chỉ dẫn mép, số hiệu

材質・板厚・ミルシートの照合が必須Bắt buộc đối chiếu vật liệu, độ dày, mill sheet

材料違いは重大不良につながるNhầm vật liệu dẫn đến lỗi nghiêm trọng

図面を読まずに加工開始は厳禁Tuyệt đối không bắt đầu gia công trước khi đọc bản vẽ

06

摩擦接合面の処理方法

Phương pháp xử lý bề mặt liên kết ma sát

なぜ摩擦面処理が重要か？
Tại sao xử lý bề mặt ma sát quan trọng?

高力ボルト摩擦接合は、すべり係数を確保することで設計通りの接合力を発揮します。表面状態が悪いと接合不良に直結します。

Liên kết ma sát bu-lông cường độ cao phát huy lực liên kết đúng thiết kế khi đảm bảo hệ số trượt. Bề mặt xấu dẫn thẳng đến lỗi liên kết.

使用設備 / Thiết bị：

・ショットブラスト：鋼球を高速噴射して黒皮・錆・異物を除去
Shot blast: Phun hạt thép tốc độ cao loại bỏ vảy đen, rỉ, tạp chất

・ローラーサンダー：局所的な研磨で規定の表面粗さを確保
Máy chà nhám con lăn: Mài cục bộ đảm bảo độ nhám bề mặt quy định

処理前に除去するもの
Những thứ cần loại bỏ trước khi xử lý

黒皮（ミルスケール）Vảy đen (mill scale)

赤さびRỉ đỏ

油・グリースDầu mỡ, grease

塗料・異物Sơn, tạp chất

🚫 処理後の禁止事項
Điều cấm sau khi xử lý

摩擦面には塗装をしないKhông sơn lên bề mặt ma sát

油脂類の付着を防ぐNgăn không để dầu mỡ dính vào

⚠ 安全ポイント / Điểm an toàn

防じんマスク着用必須Bắt buộc đeo khẩu trang chống bụi

保護メガネ・手袋着用Đeo kính bảo hộ, găng tay

ローラーサンダーの巻き込まれ防止Phòng cuốn vào máy chà nhám con lăn

07

一次加工の安全ポイント（設備別）

Điểm an toàn trong gia công lần 1 (theo từng thiết bị)

🔵 バンドソー / Máy cưa băng

材料をクランプで固定してから切断Kẹp chặt vật liệu trước khi cắt

手元・指をブレードに近づけないKhông để tay, ngón gần lưỡi cưa

切断中は無理な接触禁止Cấm tiếp xúc bất hợp lý khi đang cắt

🟢 多軸ボール盤 / Máy khoan nhiều trục

回転部・ドリルへの巻き込まれ防止Phòng cuốn vào phần quay và mũi khoan

材料は必ず固定してから起動Phải cố định vật liệu trước khi khởi động

切粉の除去は機械が完全停止してからChỉ dọn phoi sau khi máy dừng hoàn toàn

🟠 開先加工機 / Máy gia công mép hàn

回転刃・可動部への接触厳禁Tuyệt đối cấm chạm lưỡi quay và bộ phận động

切粉の飛散に注意・保護メガネ必須Chú ý phoi bắn, bắt buộc đeo kính bảo hộ

無資格者の単独操作禁止Cấm vận hành một mình khi chưa được chứng nhận

⚙ ショットブラスト・サンダー / Shot blast・Máy chà nhám

防じんマスク・保護メガネ着用Đeo khẩu trang và kính chống bụi

粉じん対策・換気を徹底Triệt để phòng bụi và thông gió

巻き込まれ・挟まれに注意Cẩn thận bị cuốn vào, kẹp tay

🚨 作業前KY・5S・保護具着用は毎回必ず実施する！
Bắt buộc thực hiện KY, 5S, đeo BHLĐ trước mỗi ca làm việc!

08

NG例とOK例の対比

So sánh ví dụ NG và OK

NGを知ることが事故防止・不良防止の第一歩 / BIẾT LỖI NG LÀ BƯỚC ĐẦU ĐỂ NGĂN NGỪA TAI NẠN VÀ LỖI SẢN PHẨM

作業 Tác nghiệp	❌ NG例 / Ví dụ NG	✅ OK例 / Ví dụ OK
切断Cắt	寸法違い・切断面に大きな凹凸・直角度NGSai kích thước, mặt cắt gồ ghề, không vuông góc	寸法通り・切断面なめらか・直角度合格Đúng kích thước, mặt cắt mịn, đạt vuông góc
孔あけKhoan lỗ	孔位置ズレ・孔径違い・ピッチ不正Lệch vị trí lỗ, sai đường kính, bước lỗ sai	図面通りの孔位置・孔径・ピッチVị trí lỗ, đường kính, bước lỗ đúng bản vẽ
開先Mép hàn	開先角度不正・ルート面なし・向き間違いGóc mép sai, không có mặt chân, sai hướng	指定角度・ルート面確保・向き正確Đúng góc chỉ định, đủ mặt chân, đúng hướng
摩擦面Bề mặt ma sát	黒皮・油・塗料が残った状態で組立へĐưa sang lắp ráp khi còn vảy đen, dầu, sơn	ショットブラスト後・清浄・摩擦面保護済みSau shot blast, bề mặt sạch và được bảo vệ
寸法確認Kiểm tra KT	目視のみ・スケールなし・確認なしで次工程へChỉ nhìn mắt, không thước, không kiểm tra	スケールで実測・図面と照合・自己チェック記録Đo thực tế bằng thước, đối chiếu bản vẽ, ghi tự kiểm